Praca drwala i pilarza wymaga doświadczenia, koncentracji oraz bezwzględnego przestrzegania zasad BHP. Podczas ścinki drzew wystarczy jeden błąd, aby doszło do poważnego wypadku. Zagrożenie stanowią nie tylko obracający się z dużą prędkością łańcuch pilarki, ale również nieprzewidywalny kierunek upadku drzewa, spadające konary, odbicie pilarki czy trudne warunki terenowe.
Poniżej znajdziesz odpowiedzi na pytania, które najczęściej się pojawiają w pracy przy ścince drzew.
Jak bezpiecznie ścinać drzewo pilarką spalinową?
Bezpieczna ścinka drzewa zaczyna się od właściwej oceny sytuacji i przygotowania miejsca pracy.
Przed uruchomieniem pilarki należy ocenić stan drzewa, jego pochylenie, kierunek wiatru oraz ukształtowanie terenu. Konieczne jest również wyznaczenie drogi odejścia oraz upewnienie się, że w strefie zagrożenia nie znajdują się inne osoby. Pilarkę należy obsługiwać obiema rękami, zachowując stabilną pozycję ciała i wykonując rzazy zgodnie z zasadami bezpiecznej ścinki. Po rozpoczęciu przewracania drzewa należy natychmiast odejść wyznaczoną drogą ewakuacji.
Dlaczego pilarka spalinowa odbija i jak temu zapobiec?
Pilarka spalinowa odbija najczęściej wtedy, gdy górna część końcówki prowadnicy przypadkowo dotknie drewna lub innej przeszkody.
Takie odbicie jest jednym z najniebezpieczniejszych zjawisk podczas pracy pilarką, ponieważ urządzenie może gwałtownie unieść się w kierunku operatora. Ryzyko zwiększa się również podczas cięcia twardego drewna, pracy stępionym lub źle napiętym łańcuchem oraz wykonywania cięć końcówką prowadnicy.
Aby zapobiec odbiciu pilarki, należy zawsze trzymać ją obiema rękami, zachowywać stabilną pozycję ciała i unikać kontaktu górnej części prowadnicy z drewnem. Przed rozpoczęciem pracy warto sprawdzić działanie hamulca łańcucha, prawidłowe napięcie oraz ostrość łańcucha. Nie należy wykonywać cięć ponad wysokością barków ani pracować w pośpiechu. Zachowanie prawidłowej techniki cięcia i regularna kontrola stanu technicznego pilarki znacząco zmniejszają ryzyko niebezpiecznego odbicia.
Jak sprawdzić, w którą stronę przewróci się drzewo?
Kierunek obalenia drzewa należy ocenić jeszcze przed wykonaniem pierwszego cięcia.
Trzeba zwrócić uwagę na naturalne pochylenie pnia, ciężar korony, rozmieszczenie gałęzi oraz kierunek wiatru. Znaczenie ma również stan drewna – drzewa uszkodzone lub spróchniałe mogą zachowywać się nieprzewidywalnie. Po wykonaniu oceny należy przygotować drogę ucieczki i wykonać odpowiednie rzazy kierunkowe.
Kiedy nie wolno ścinać drzew?
Drzew nie wolno ścinać, jeżeli warunki pracy nie pozwalają na zachowanie bezpieczeństwa.
Prace należy przerwać podczas silnego wiatru, burzy, intensywnych opadów, bardzo ograniczonej widoczności lub oblodzenia terenu. Niedopuszczalne jest również wykonywanie ścinki uszkodzoną pilarką oraz przez osoby zmęczone, chore lub znajdujące się pod wpływem alkoholu, środków odurzających czy leków ograniczających koncentrację.
Czy można ciąć drewno pilarką jedną ręką?
Nie, pilarkę spalinową należy zawsze obsługiwać obiema rękami.
Praca jedną ręką znacząco ogranicza kontrolę nad urządzeniem i zwiększa ryzyko odbicia pilarki. Nawet doświadczeni operatorzy nie powinni wykonywać cięć jednorącz, ponieważ nagła zmiana położenia drewna lub zakleszczenie prowadnicy może doprowadzić do ciężkiego urazu.
Jakie ubranie ochronne powinien mieć drwal i pilarz?
Podczas pracy obowiązkowe jest stosowanie kompletnego wyposażenia ochronnego.
Podstawowe środki ochrony indywidualnej to kask z osłoną twarzy, ochronniki słuchu, spodnie antyprzecięciowe, rękawice zapewniające pewny chwyt oraz obuwie ochronne z podeszwą antypoślizgową i zabezpieczeniem przed przecięciem. Odzież powinna być dobrze dopasowana i nie posiadać luźnych elementów, które mogłyby zostać pochwycone przez pilarkę.
Czy można pracować pilarką podczas deszczu lub silnego wiatru?
Nie, trudne warunki atmosferyczne znacznie zwiększają ryzyko wypadku.
Silny wiatr może zmienić kierunek przewracania drzewa, powodować łamanie konarów oraz utrudniać ocenę zagrożeń. Mokre drewno i śliskie podłoże zwiększają ryzyko poślizgnięcia, a ograniczona widoczność utrudnia kontrolowanie otoczenia. Jeżeli warunki pogodowe pogarszają bezpieczeństwo pracy, należy przerwać wykonywanie ścinki.
Jakie są najczęstsze przyczyny wypadków podczas ścinki drzew?
Najwięcej wypadków wynika z pośpiechu oraz lekceważenia podstawowych zasad BHP.
Do najczęstszych błędów należą niewłaściwa ocena kierunku obalenia drzewa, brak drogi ewakuacji, praca bez środków ochrony indywidualnej, używanie niesprawnej pilarki, wykonywanie cięć jedną ręką oraz podejmowanie pracy podczas niekorzystnych warunków atmosferycznych. Wiele wypadków zdarza się również podczas okrzesywania i usuwania zawieszonych drzew.
Jak przygotować pilarkę spalinową przed rozpoczęciem pracy?
Przed każdym użyciem należy sprawdzić stan techniczny pilarki.
Kontrola powinna obejmować napięcie i ostrość łańcucha, działanie hamulca bezpieczeństwa, sprawność blokady przepustnicy, prowadnicy oraz układu smarowania. Warto również sprawdzić szczelność układu paliwowego i upewnić się, że wszystkie osłony są prawidłowo zamocowane. Każda usterka powinna zostać usunięta przed rozpoczęciem pracy.
Czy można samodzielnie ścinać drzewa w lesie?
Można ale samodzielna praca przy ścince drzew znacząco zwiększa ryzyko poważnych konsekwencji wypadku.
W razie urazu lub przygniecenia przez drzewo szybkie wezwanie pomocy może uratować życie. Dlatego podczas prac leśnych zaleca się wykonywanie zadań w co najmniej dwuosobowym zespole lub zapewnienie stałej łączności z innymi pracownikami.
Co zrobić, gdy pilarka zakleszczy się w pniu?
Nie wolno wyrywać pilarki na siłę ani próbować uwolnić jej przy pracującym silniku.
Najpierw należy wyłączyć silnik i zabezpieczyć urządzenie przed przypadkowym uruchomieniem. Następnie można wykorzystać kliny do odciążenia rzazu lub zastosować odpowiednią technikę wykonania dodatkowego cięcia. Szarpanie pilarki może doprowadzić do uszkodzenia sprzętu lub utraty równowagi przez operatora.
Jak bezpiecznie okrzesywać powalone drzewo?
Okrzesywanie należy wykonywać od strony zapewniającej największą kontrolę nad pilarką.
Operator powinien stać na stabilnym podłożu i ciąć gałęzie w taki sposób, aby pilarka nie została zakleszczona. Szczególną ostrożność należy zachować przy gałęziach znajdujących się pod naprężeniem, ponieważ po przecięciu mogą gwałtownie odskoczyć. Nie należy stawać na pniu ani wykonywać cięć ponad wysokością barków.
Czy instrukcja BHP i ocena ryzyka dla drwala są obowiązkowe?
Tak, instrukcja BHP i ocena ryzyka zawodowego należą do podstawowych elementów organizacji bezpiecznej pracy.
Instrukcja BHP określa zasady przygotowania stanowiska, bezpiecznej obsługi pilarki, stosowania środków ochrony indywidualnej oraz postępowania w sytuacjach awaryjnych. Ocena ryzyka zawodowego pozwala zidentyfikować zagrożenia występujące na stanowisku drwala i wdrożyć działania ograniczające możliwość wystąpienia wypadków.
Jeżeli szukasz gotowych dokumentów, oferujemy instrukcję BHP dla drwala i pilarza w formacie PDF oraz ocenę ryzyka zawodowego, które można pobrać online, wydrukować i wykorzystać podczas organizacji pracy.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czy do pracy pilarką spalinową potrzebne jest szkolenie BHP?
Tak. Każdy pracownik powinien przejść szkolenie BHP oraz instruktaż stanowiskowy przed rozpoczęciem pracy z pilarką spalinową.
Jak często należy ostrzyć łańcuch pilarki?
Łańcuch należy ostrzyć zawsze wtedy, gdy pogarsza się jakość cięcia lub pilarka wymaga większego nacisku. Praca tępym łańcuchem zwiększa ryzyko wypadku.
Czy przed każdym użyciem trzeba sprawdzić stan pilarki?
Tak. Przed rozpoczęciem pracy należy skontrolować między innymi napięcie łańcucha, działanie hamulca bezpieczeństwa, układ smarowania oraz stan prowadnicy.
Jaką bezpieczną odległość należy zachować od ścinanego drzewa?
W strefie zagrożenia nie powinny przebywać osoby postronne. Bezpieczna odległość zależy od wysokości drzewa, jednak powinna być większa niż jego przewidywana wysokość po obaleniu.
Zachęcam do zapoznania się z naszą ofertą!
Instrukcja BHP dla drwala / pilarza
Instrukcja BHP - niezbędny dokument w każdej firmie. Prosty zakup i natychmiastowy dostęp online.
Drwal / pilarz drzew - ocena ryzyka (ORZ 621001)
Potrzebujesz dokumentacji BHP zgodnej z przepisami? Możesz ją szybko kupić i uzyskać do niej natychmiastowy dostęp online.
Luxcontrol Polska
Marta WeinerKoordynator ds. szkoleń, opiekun klienta
Tel:500 501 460
Email: m.weiner@luxcontrol.com.pl