Ochrona pracowników przed upałami – obowiązki pracodawcy według przepisów prawa

Lato to czas, który dla wielu kojarzy się z urlopem, słońcem i wypoczynkiem. Jednak dla osób pracujących w wysokich temperaturach – szczególnie na zewnątrz lub w źle wentylowanych pomieszczeniach – upały mogą stanowić realne zagrożenie dla zdrowia i życia. W takich warunkach obowiązkiem pracodawcy jest zapewnienie odpowiednich środków ochrony. Sprawdź, co mówią na ten temat przepisy prawa pracy i jakie są obowiązki firm w czasie upałów.
 
Ochrona pracowników przed szkodliwymi warunkami pracy, w tym przed upałem, wynika z ogólnych zasad BHP określonych w:
- Kodeksie pracy (art. 207 i 232),
- Rozporządzeniu w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 z późn. zm.).
Zgodnie z nimi pracodawca jest zobowiązany do ochrony zdrowia i życia pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki.
 
1. Zapewnienie zimnych napojów Gdy temperatura w pomieszczeniach pracy przekracza:
- 28°C dla pracowników pracujących w pomieszczeniach,
- 25°C dla pracowników fizycznych pracujących na otwartej przestrzeni,
pracodawca ma obowiązek zapewnić pracownikom zimne napoje, zgodnie z §112 i §113 wspomnianego rozporządzenia BHP.
Uwaga: Brak zapewnienia napojów może skutkować grzywną w wysokości do 30 000 zł (art. 283 Kodeksu pracy).
2. Skrócenie czasu pracy lub dodatkowe przerwy Choć Kodeks pracy nie nakłada obowiązku skracania czasu pracy przy wysokich temperaturach, pracodawca może podjąć taką decyzję w ramach profilaktyki BHP. Wskazane jest także:
- wprowadzenie dodatkowych przerw,
- przesunięcie godzin pracy na wcześniejsze (np. 6:00–14:00 zamiast 8:00–16:00),
- ograniczenie ciężkich prac fizycznych w godzinach największego nasłonecznienia.
3. Utrzymanie odpowiednich warunków w pomieszczeniach Pracodawca powinien:
- zapewnić wentylację lub klimatyzację, jeśli jest to możliwe,
- zadbać o rolety, żaluzje, folie przeciwsłoneczne lub inne środki ograniczające nagrzewanie się pomieszczeń,
- regularnie kontrolować temperaturę i warunki pracy.
4. Przeciwsłoneczna odzież ochronna i środki ochrony osobistej Dla pracowników pracujących na otwartej przestrzeni (np. budowlańców, ogrodników) wskazane jest wyposażenie ich w:
- czapki z daszkiem, kapelusze, odzież lekką, ale zakrywającą ciało,
- okulary przeciwsłoneczne z filtrem UV,
- kremy z filtrem UV (jeśli ekspozycja na słońce jest długa).
 
Nieprzestrzeganie przepisów BHP dotyczących upałów może prowadzić do: - mandatów lub grzywien do 30 000 zł, - skarg pracowników do PIP (Państwowej Inspekcji Pracy), - a w skrajnych przypadkach – odpowiedzialności karnej za narażenie pracowników na utratę zdrowia lub życia.
 

1. Czy pracownik może odmówić pracy w czasie upału?

Tak – ale tylko w wyjątkowych sytuacjach. Zgodnie z art. 210 Kodeksu pracy, jeśli warunki pracy zagrażają bezpośrednio zdrowiu lub życiu, pracownik ma prawo powstrzymać się od pracy – musi to jednak niezwłocznie zgłosić przełożonemu.

2. Czy pracodawca musi zapewnić klimatyzację?

Nie ma takiego obowiązku, ale jeśli warunki pracy są uciążliwe, a klimatyzacja jest technicznie możliwa, pracodawca powinien ją rozważyć jako środek poprawy warunków pracy.

3. Czy każdy pracownik musi otrzymać napoje?

Tak, jeśli temperatura przekracza wskazane w przepisach limity. Nie ma znaczenia rodzaj umowy – obowiązek dotyczy wszystkich pracowników, także zatrudnionych na umowach cywilnoprawnych.

4. Czy napoje muszą być konkretnym rodzajem (np. izotoniczne)?

Nie. Przepisy nie określają dokładnego rodzaju napojów, ale powinny być zimne i dostosowane do rodzaju wykonywanej pracy, np. woda mineralna, napoje elektrolitowe, niesłodzone herbaty.

5. Czy pracodawca może skrócić czas pracy w czasie upałów?

Tak – dobrowolnie. Może też wprowadzić przerwy, zmianę harmonogramu pracy lub system zmianowy. Skrócenie czasu pracy nie zmniejsza wynagrodzenia.

6. Czy PIP kontroluje firmy pod kątem ochrony przed upałami?

Tak. Inspektorzy PIP mogą przeprowadzać kontrole, szczególnie w sezonie letnim, sprawdzając, czy pracodawca zapewnia odpowiednie warunki w czasie upałów.

---

Upały to nie tylko kwestia komfortu – to przede wszystkim realne zagrożenie dla zdrowia pracowników. Dlatego tak ważne jest, by pracodawcy reagowali odpowiedzialnie, przestrzegając przepisów prawa pracy i zasad BHP. Zapewnienie zimnych napojów, organizacja pracy w sposób bezpieczny, a także edukacja pracowników mogą znacząco zmniejszyć ryzyko przegrzania, omdleń czy innych powikłań zdrowotnych.

---

Zachęcam do zapoznania się z naszą ofertą!

---