Pozycja boczna bezpieczna – na którym boku układać poszkodowanego? Zasady pierwszej pomocy

Pozycja boczna bezpieczna to jedno z podstawowych działań pierwszej pomocy, stosowane w przypadku osób nieprzytomnych, ale oddychających. Jej głównym zadaniem jest zapobieganie zadławieniu, czyli utrzymanie drożności dróg oddechowych oraz umożliwienie wypływu śliny, krwi czy wymiocin z ust.
W miejscu pracy – od biura, przez hale przemysłowe, po budowy – może dojść do nagłych zasłabnięć, urazów czy zatrucia. Prawidłowe ułożenie pracownika w pozycji bocznej bezpiecznej często decyduje o tym, czy jego oddech pozostanie swobodny aż do przyjazdu ratowników.
 
Odpowiedź: nie ma znaczenia, na którym boku ułożymy poszkodowanego – może to być zarówno bok prawy, jak i lewy.
Najważniejsze jest:
- aby ciało było stabilne,
- głowa odchylona lekko do tyłu,
- usta skierowane w dół,
- drogi oddechowe drożne.
Instrukcje pierwszej pomocy jasno wskazują, że wybieramy taki bok, który pozwoli nam wykonać czynności najłatwiej, z uwzględnieniem warunków miejsca, dostępności przestrzeni oraz ewentualnych obrażeń.
 

Choć ogólna zasada mówi, że oba boki są dopuszczalne, w niektórych sytuacjach lepiej wybrać konkretną stronę:
1. Urazy
Jeśli poszkodowany ma uraz:
- jednego boku klatki piersiowej,
- jednego ramienia,
- biodra lub nogi,
Wtedy układamy go na zdrowej stronie, czyli tej mniej bolesnej.
2. Kobiety w ciąży
Poszkodowaną w ciąży najlepiej ułożyć na lewym boku, aby nie uciskać żyły głównej dolnej i poprawić przepływ krwi.
3. Ograniczona przestrzeń
Jeśli miejsce zdarzenia jest ciasne (np. w zakładzie produkcyjnym, między regałami, w aucie służbowym) – wybieramy tę stronę, która umożliwia bezpieczne wykonanie manewru.

Krok 1: Oceń sytuację i bezpieczeństwo
Upewnij się, że miejsce zdarzenia nie zagraża tobie ani poszkodowanemu.
Krok 2: Sprawdź przytomność
Delikatnie potrząśnij za ramiona, zapytaj: „Czy mnie słyszysz?”
Krok 3: Sprawdź oddech
Odchyl głowę, obserwuj ruch klatki piersiowej przez 10 sekund.
Krok 4: Jeśli poszkodowany oddycha – ułóż w pozycji bocznej bezpiecznej
- Ułóż bliższą rękę pod kątem 90°.
- Drugą rękę przełóż przez klatkę piersiową i połóż na policzku.
- Złap za przeciwległe kolano i pociągnij, obracając ciało na bok.
- Odchyl głowę do tyłu, skieruj twarz ku podłożu.
- Ugnij górną nogę, aby ustabilizować ciało.
Krok 5: Kontroluj oddech do czasu przyjazdu ratowników
 
❌ układanie osoby nieoddychającej – w takim przypadku wykonuje się RKO,
❌ niewystarczające odchylenie głowy – grozi niedrożnością dróg oddechowych,
❌ kładzenie poszkodowanego na stronie bolesnej lub urazowej,
❌ pozostawienie osoby bez stałej kontroli oddechu.
 
Wypadki w pracy często wiążą się z utratą przytomności, np.:
- porażenie prądem,
- urazy głowy,
- zasłabnięcie z powodu wysokiej temperatury,
- zatrucia substancjami chemicznymi,
- niedotlenienie.
Ułożenie pracownika w pozycji bocznej bezpiecznej zapobiega zachłyśnięciu i może uratować życie, zanim służby medyczne dotrą na miejsce.
 

1. Na którym boku najlepiej ułożyć poszkodowanego?

Można na dowolnym boku – prawym lub lewym, o ile nie istnieją szczególne wskazania (np. uraz, ciąża).

2. Czy pozycja boczna bezpieczna jest dla każdego?

Nie. Nie wolno układać w niej:
- osób nieoddychających,
- osób z podejrzeniem urazu kręgosłupa (chyba że zagraża im natychmiastowe zadławienie),
- osób z drgawkami w trakcie napadu.

3. Czy osoba z urazem kręgosłupa może być ułożona na boku?

Tylko jeśli przestanie oddychać lub wymiotuje – wtedy ratujemy życie i układamy w pozycji zapewniającej drożność dróg oddechowych.

4. Czy osobę można położyć na brzuchu lub plecach?

Nie. Pozycja boczna bezpieczna jest najlepsza dla osoby nieprzytomnej, ale oddychającej.

5. Jak długo utrzymywać poszkodowanego w tej pozycji?

Do czasu przyjazdu ratowników, cały czas kontrolując oddech.

6. Co jeśli poszkodowany zaczyna wymiotować?

Odchylenia głowy w dół oraz boczna pozycja ułatwiają odpływ treści – to główny powód, dla którego stosujemy tę pozycję.

7. Czy w pracy każdy pracownik powinien znać tę technikę?

Tak. To jedno z podstawowych działań pierwszej pomocy omawianych na szkoleniach BHP.

---

 

Zachęcam do zapoznania się z naszą ofertą dotyczącą BHP!

---